Mijn vakkenpakket in het voortgezet onderwijs bevatte wiskunde. Dat leek mij beter dan Frans. Ik hield van puzzelen met cijfers en formules. Meetkunde gaf ingewikkelde berekeningen waar mooie figuren uitrolden op de x as en de y as. Sinus, cosinus en tangens… Het was lastig, maar tegelijk wonderbaarlijk wanneer alles klopte.
Toch heb ik nooit geleerd wat je daar in praktijk mee kunt. Alleen de laatste tijd hoor ik steeds vaker dat computers gebruik maken van wiskundige berekeningen, die een groot deel van ons leven bepalen. Misschien hebt u wel eens gehoord van algoritmen. Dat zijn wiskundige instructies die kunnen worden aangepast, afhankelijk van de vraag. Wil je een berichtje sturen in WhatsApp, verschijnen bij de eerste letter die je intoetst bovenin het scherm drie woorden, die volgens berekening de grootste kans maken op hetgeen je wilt typen. Het is gebaseerd op waarschijnlijkheid, of eigenlijk kansberekening. Chat GPT gaat nog veel verder en kan putten uit enorme computerbestanden die groter zijn dan het menselijk geheugen. Niet alleen teksten, maar ook afbeeldingen worden binnen kortst mogelijke tijd gemaakt. De mogelijkheden zijn onbegrensd en zullen ook in 2026 steeds verder gaan. Geleerden kunnen de gevolgen waarschijnlijk wel overzien. Ik totaal niet. Albert Einstein had mij misschien differentiaalrekeningen kunnen uitleggen en snap ik ooit wat algoritmen met ons leven doen, maar zelfs de eenvoudige uitleg op Wikipedia gaat nu nog boven mijn pet, zoals ook de werking van elektromagnetische stralen die via zendmasten en satellieten communicatie mogelijk maken. De techniek wordt dermate ingewikkeld dat het onderscheid tussen waarheid en leugen steeds vager wordt. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling. In alle menselijkheid zullen we moeten proberen ons niet te laten overheersen door getallen en berekeningen. Zie met liefde naar elkaar om in ijdele hoop dat we eens alles zullen begrijpen.
Ds. Roelof Kloosterziel
