Vrijwilligers van drie musea verenigd rond antieke weefgetouwen

Weefpioniers
Het verhaal begint bij twee Twentse pioniers: Jan Vrielink uit Saasveld en Jan van Nuenen. Beiden zetten zich decennialang in voor het behoud van de Twentse linnenweverij. Van hen leerde Ineke Snuverink in de jaren negentig het weven op antieke getouwen. Ze ging daarna weven in zowel het Wevershuisje als in het Museum voor Heemkunde in Almelo, dat later het Stadsmuseum werd. Het weven voor twee musea werd een beetje te veel voor Ineke, daarom koos ze uiteindelijk om alleen voor het Stadsmuseum te blijven weven.

Het oude ambacht
In het Wevershuisje zetten intussen andere gedreven vakmensen het werk voort. Een aantal oude textielarbeiders weefden er jarenlang op de antieke getouwen en dat werd door velen gewaardeerd. Rond de eeuwwisseling was er zelfs een weefkring, Het Oude Ambacht, van ervaren wevers die overal bijsprongen waar hulp nodig was. Ook in Oldenzaal was er een gedreven vakman actief: Evert Veen, die helaas geen opvolger kreeg voor zijn kennis en werk.

Henk Sasbrink
Eén van de wevers die later in het Wevershuisje actief werd, was Henk Sasbrink. Ineke leerde hem in 2009 kennen via het DAC aan de Schoolstraat in Almelo, een werkplek voor mensen met een cognitieve beperking. De oude textielvakman Ad de Ruyter, die vele jaren wever was bij Ten Cate, was ziek geworden en liet zijn getouw na aan het DAC. Ineke en Henk hielpen daar het weefproject op gang.  

Een generatie valt uit
Maar de tijd gaat door. De ervaren wevers, mannen en vrouwen die de kennis nog uit de praktijk kenden, zijn nu op leeftijd en zijn genoodzaakt te stoppen. Toen Henk Sasbrink door persoonlijke omstandigheden moest stoppen met weven in het Wevershuisje en de coronamaatregelen van kracht werden, dreigde het stil te vallen. De antieke getouwen stonden er, maar niemand zat erachter. Voor Ineke was dit een onverteerbaar gegeven. “Die kennis mag niet verloren gaan en daarom heb ik met een aantal andere de handen ineengestoken”, vertelt Ineke heel gedreven.

Kennis nergens te vinden
Op zoek naar literatuur over het praktisch werken op antieke getouwen stuitte Ineke op een opvallend gat. Over de geschiedenis van het weven is genoeg geschreven, maar over hoe je daadwerkelijk met een antiek getouw omgaat, is nauwelijks iets te vinden. Een bezoek aan het Bussemakershuis in Borne bevestigde dit vermoeden: ook de vrijwilligers daar lopen tegen dezelfde vragen aan. Na een ronde langs musea met antieke getouwen werden sommige bezocht, andere telefonisch benaderd. Het werd duidelijk dat de behoefte aan gedeelde weefkennis op antieke getouwen breed leeft.

Drie musea, één weefgroep
Dit leidde tot de oprichting van de weefgroep Antieke Getouwen in januari dit jaar, een bijzondere samenwerking waarbij vrijwilligers van drie musea de handen ineensloegen: het Palthe Huis in Oldenzaal, het Bussemakershuis in Borne en het Wevershuisje in Almelo. Aangevuld met weefsters van de twee Almelose weefkringen die het weven op antieke getouwen onder de knie willen krijgen.

Het is een heel bijzondere samenwerking tussen vrijwilligers van drie musea. Ze hebben elk hun eigen traditie en geschiedenis. Nu trekken ze samen op om een gedeeld erfgoed levend te houden.

Getouwen draaien weer
Voor het Wevershuisje heeft dit al concreet vruchten afgeworpen. Wekelijks wordt er op woensdagmiddag geweven op één van de antieke getouwen. Het tweede getouw wordt momenteel gereedgemaakt door meubelmaker Ann Toplis. Ze is zelf ook lid van de weefgroep Antieke Getouwen. Zij is aan de slag gegaan om ontbrekende onderdelen bij te maken. Nieuw hout van eerdere restauraties worden een authentiek, verouderd uiterlijk gegeven.

De getouwen in het Wevershuisje van Almelo doen weer waarvoor ze bedoeld zijn. De kennis die bijna verloren ging, wordt nu zorgvuldig doorgegeven, van hand tot hand, van getouw tot getouw.