Het is alweer enkele jaren geleden dat Léon Lucas mij belde met een bijzonder voornemen: hij wilde een boek schrijven over de geschiedenis van Tubbergen, verweven met die van zijn familie. Vanuit Arnhem, waar hij inmiddels al tientallen jaren woont, stelde hij voor om eens langs te komen voor een kop koffie om zijn ideeën toe te lichten. Die ene koffie werd er al snel meer. Wat ons bond, was een gedeelde passie: de geschiedenis van Twente – en in het bijzonder die van Tubbergen.
Herinneringen en verhalen
Hoewel Léon, opgegroeid in Almelo, al lange tijd niet meer in Twente woont, liggen zijn wortels diep in Tubbergen verankerd. Als kind bracht hij menige zondagmiddag door bij opa en oma aan de Uelserweg. Grootouders, ooms en tantes vormden dan een kringetje, waarin de ene na de andere anekdote opdook. Verhalen van vroeger, soms van meer dan een eeuw geleden. Fascinerende herinneringen aan een wereld die voorgoed was verdwenen.
Zijn opa, geboren in 1888, maakte de Eerste Wereldoorlog bewust mee en vertelde daar graag over. Léon herinnert zich nog levendig hoe indrukwekkend die verhalen waren – en hoe bijzonder het eigenlijk is dat hij als zeventienjarige nog een grootvader had die die oude tijden had meegemaakt.
“Had ik toen maar meer opgeschreven,” zegt Léon nu. “Maar als kind doe je dat natuurlijk niet.” Bovendien waren de familieleden het onderling vaak oneens: “Ach, dat hef nooit zo wes!” klonk het dan, gevolgd door: “Jowa, dat kaank oe wa good vast verteln!” Zo ontstonden enkele hardnekkige familieverhalen: dat de familie ooit uit Frankrijk zou komen, of dat er Joodse wortels waren. Toen Léon ouder werd, groeide de behoefte om die verhalen eens echt te onderzoeken.
Een zoektocht die eeuwen overspant
Die zoektocht bracht verrassingen aan het licht. Al snel bleek dat zijn voorouders in ieder geval in het jaar 1700 al in Tubbergen woonden. Geen spoor van Franse of Joodse wortels - maar wel méér archiefstukken dan hij ooit had verwacht. Eén vondst in het bijzonder verraste hem: begin negentiende eeuw ontvingen zijn voorouders een erfenis uit Amsterdam. Een verhaal dat in de familie nooit was doorgegeven.
Langzaam verschoof zijn focus. Het ging hem niet langer om mythes of vermoedens te ontkrachten, maar om de vergeten levens van generaties Tubbergenaren weer zichtbaar te maken. Wie waren deze mensen? Hoe zagen hun dagen eruit? Ze waren eenvoudige boeren, zoals zovelen in Tubbergen, maar juist daarom is hun geschiedenis tegelijk het verhaal van vele Tubbergenaren door de eeuwen heen.
Een boek dat de dagelijkse geschiedenis vastlegt
Over de geschiedenis van Tubbergen is nog te weinig geschreven, en nauwelijks iets over het dagelijkse leven van de gewone mensen. Precies dát wil Léon zichtbaar maken. En dan wel op een manier die historisch verantwoord is. Elk onderdeel van zijn onderzoek is onderbouwd, elk detail te herleiden via voetnoten.
Met een glimlach zegt hij: “Deze keer geen discussie: ‘Dat hef nooit zo wes!’ Want iedereen kan het zelf nalezen.”
Hoewel Léon inmiddels honderden pagina’s heeft geschreven over uiteenlopende thema’s, moet het uiteindelijk één boek worden. Hij werkt aan de eerste hoofdstukken, maar de combinatie met een drukke baan maakt dat het project tijd nodig heeft.
Oproep
Léon hoopt dat Tubbergenaren die geïnteresseerd zijn in hun geschiedenis - of zelf verhalen of kennis hebben die van waarde kunnen zijn – contact met hem opnemen. Het boek is een groot project, maar vooral een persoonlijke missie om de geschiedenis van Tubbergen levend te houden. Léon Lucas is te bereiken via: leon.lucas@outlook.com
Met dank aan mensen zoals Léon Lucas, leeft die geschiedenis niet alleen voort - ze wordt opnieuw verteld, onderzocht en doorgegeven aan nieuwe generaties.
Martin Paus
