Krentenwegge en radbraken

Het leedvermaak is er anno 2026 nog niet minder om. Precies een jaar geleden werd het verhaal opnieuw afgespeeld als theaterstuk nabij het oude galgenveld op het Hulsbeek. En vorige week dus als straattheater in Saasveld. In Albergen is er zelfs een brouwerij naar vernoemd. De executiemethode is afgeschaft, de publieke belangstelling kennelijk niet. Leedvermaak is het beste vermaak. Zo getuigen de nieuwe opvoeringen die, 250 jaar na dato, nog altijd duizenden kijklustigen trekken voor het bloeddorstige en macabere spektakel. Zelfs de altijd charismatische roomse Bourgondiër oet Losser – Jan Riesewijk – geniet mee. Als de drost van Twente sprak hij vorig jaar het doodvonnis uit, dit jaar stond hij aan de leiding van de jury die de Huttenkloas-wagens beloonde met de eerste prijs. Achja, een goed katholiek heeft een geweten als een elastiek is niet voor niets een uitspraak die hij in de buutton vaak hanteert. De Romeinen hadden het al vroeg door. Panem et circenses: geef het volk eten en spektakel. Om toch in het Rooms-Tukkerse Riesewijk-jargon te blijven, zou krentenwegge en radbraken een mooie vertaling zijn.  Maar voordat toeschouwers door schuldgevoel slapeloze nachten beleven: de opvoeringen in Oldenzaal en Saasveld brachten een nuance die 250 jaar geleden ontbrak. Huttenkloas werd 114 dagen vastgehouden en gemarteld op een houten dwangstoel – de speciaal voor hem gemaakte Stoel van Huttenkloas – om een bekentenis af te dwingen voor de roofmoorden waarvan hij werd verdacht. De stoel staat nu in het Oldenzaalse Palthemuseum en het verhaal van Huttenkloas werd een Twentse legende. Twintig jaar na de veroordeling, in 1795, werd bepaald dat de galgenvelden in Nederland moesten worden verwijderd. Er werd over ‘barbaarsheid van vroegere tijden’ gesproken. De galgenvelden in Oldenzaal zijn omgeploegd, maar in Oekraïne is dergelijke barbaarsheid nog aan de orde van de dag. Het zou niet nodig zijn geweest, want bewijs is er in overvloed, maar in 2026 zou Vladimir Putin niet misstaan in de stoel van Huttenkloas. In Oekraïne vieren ze begin december ook een vorm van Sint-Nicolaas. Het zal voor de Oekraïners hoog op het verlanglijstje staan.