Wijk bij Duurstede - Kleine stad, grote geschiedenis!

Dorestad
Wijk bij Duurstede heeft een schitterende oude binnenstad met vele bezienswaardigheden. Zo is de Grote Kerk op de markt een van de belangrijkste rijksmonumenten in het oude stadshart. Halverwege de 15e eeuw heeft David van Bourgondië deze kerk uitgebouwd tot een driebeukige kruiskerk. Ook heeft hij zijn sporen achtergelaten op Kasteel Duurstede, de Mazijk en het Hof. In vroegere tijden stond de stad bekend als Dorestad. Tussen de 7e en 9e eeuw groeide deze nederzetting uit tot een van de belangrijkste handelscentra van Noordwest-Europa. Dankzij haar strategische ligging aan de rivier ontwikkelde Dorestad zich tot een bruisend knooppunt van handel en scheepvaart, waar goederen uit alle windstreken samenkwamen. De stad kende periodes van bloei, verval en wederopbouw, maar de echo’s van dit rijke verleden zijn nog altijd voelbaar in het hedendaagse stadsbeeld.

Archeologische vondst
Dat verleden kwam recent opnieuw tot leven bij graafwerkzaamheden, toen een opvallende houten balk werd ontdekt. Mogelijk gaat het om een onderdeel van een Vikingschip uit de achtste eeuw. De vondst werd gedaan tijdens werkzaamheden aan het riool en trok de aandacht van een oplettende amateurarcheoloog, waarna experts werden ingeschakeld. Op basis van vorm en bewerking vermoeden archeologen dat de balk deel uitmaakte van een schip. Ook werden aardewerkfragmenten aangetroffen. Het geheel dateert vermoedelijk uit de Karolingische periode (circa 700–800 na Christus). Verdere analyse zal nog maanden in beslag nemen, mede omdat dergelijke vondsten zeldzaam zijn.

Stadsrechten
Een belangrijk moment in de geschiedenis van de stad vond plaats op 12 maart 1300. Op die dag verleende Gijsbert van Zuylen van Abcoude stadsrechten aan de nederzetting. In de oorkonde sprak hij de wens uit om ‘van onsen dorpe tot Wijck een poirte te maken’. Daarmee groeide het dorp uit tot een stad met nieuwe rechten, mogelijkheden en bestuurlijke betekenis. Die rechten hebben bijgedragen aan de groei en ontwikkeling van Wijk bij Duurstede, tot de levendige gemeenschap die het vandaag de dag is.

Betrokkenheid
Sinds anderhalf jaar ben ik deels werkzaam voor de gemeente Wijk bij Duurstede, een periode waarin mijn interesse in die lokale geschiedenis is gewekt. Zo had ik het bijzondere genoegen om de originele stadsrechtoorkonde uit 1300 met eigen ogen te aanschouwen. Een uniek document dat veel indruk op mij maakte, temeer, daar zulke middeleeuwse documenten vaak verloren zijn gegaan. Evenzo sprak ik met burgemeester Iris Meerts over de historie van 'haar' stadje en bij die gelegenheid heb ik haar mijn publicatie 'Focus op Tubbergen' overhandigd. Alsof het zo moest zijn, leidde mijn aanwezigheid ook tot een onverwachte ontmoeting met een naamgenoot. In het historische centrum bevindt zich Hotel Brasserie Florian, een sfeervolle, horecagelegenheid van eigenaar Richard Paus. In gesprek met hem bleek dat zijn grootvader afkomstig was uit Manderveen – een verrassende en plezierige ontdekking die zelfs terugvoert naar een gemeenschappelijke stamvader.

Een levendige gemeenschap
Met genoegen zet ik mij in voor deze prachtige gemeente. Sinds de gemeentelijke herindeling in 1996, waarbij Cothen en Langbroek werden toegevoegd aan Wijk bij Duurstede, is de stad uitgegroeid tot een hechte en levendige gemeenschap. De kracht van Wijk bij Duurstede schuilt in de unieke combinatie van een rijk verleden en een betrokken, toekomstgerichte bevolking. Het is mooi om deel uit te maken van deze bijzondere stad en bij te dragen aan het voortzetten van haar indrukwekkende verhaal. 

Martin Paus