Een vreemde gewaarwording was het toen ik op 18 februari jl. vernam dat Rudi Bakker onverwachts was overleden. We hadden nog een afspraak staan om elkaar te ontmoeten, maar helaas heeft het niet zo mogen zijn. Met zijn heengaan verliest Twente een man die onlosmakelijk verbonden was met een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in de recente Nederlandse geschiedenis. Voor mij persoonlijk betekende zijn overlijden het afscheid van een oud-cliënt die ik hoogachtte om zijn betrouwbaarheid en zijn uitgesproken gevoel voor rechtvaardigheid.
Rond de eeuwwisseling was ik werkzaam bij Dè Bank, waar Rudi tot mijn cliënten behoorde. Hij was een man van zijn woord. Afspraken kwam hij na, en als dat onverhoopt niet lukte, nam hij zelf contact op om uitleg te geven – iets wat menig zakelijke relatie hem niet nadeed. Je wist wat je aan hem had. Zijn openheid en directheid maakten dat hij mijn volledige vertrouwen genoot. We spraken elkaar met enige regelmaat. Een dag vóór de vuurwerkramp belde hij mij nog. Hij vertelde over een rechtszaak in Almelo die de daaropvolgende maandag zou dienen tegen de voormalige eigenaar. Met grote betrokkenheid en overtuiging deed hij zijn verhaal.
Rudi was samen met zijn zakenpartner Willy Pater eigenaar van S.E. Fireworks, gevestigd aan de Roomweg in Enschede. Op 13 mei 2000 mondde een brand in de opslagruimte uit in een allesverwoestende explosie: de Enschedese vuurwerkramp. Drieëntwintig mensen kwamen om het leven, onder wie vier brandweermensen. Honderden raakten gewond en een groot deel van de wijk Roombeek werd weggevaagd. De ramp sloeg diepe wonden in Enschede en ver daarbuiten – wonden die ook na al die jaren nog altijd voelbaar zijn. Kort na de ramp ontving ik een uitnodiging van het Tolteam dat onderzoek deed naar de toedracht. Die brief maakte duidelijk hoezeer de ramp ook in mijn eigen leven onverwacht en indringend binnenkwam.
Na de ramp werden Bakker en Pater strafrechtelijk vervolgd. In 2003 volgde een veroordeling tot een gevangenisstraf van één jaar wegens het opslaan van te veel en te zwaar vuurwerk. Rudi heeft die beschuldiging altijd krachtig bestreden. Hij hield vol dat het bedrijf binnen de verleende vergunningen handelde en voelde zich tekortgedaan door de gang van zaken. Wat volgde was een jarenlange juridische strijd, waarin hij onvermoeibaar zocht naar wat hij zag als eerherstel en gerechtigheid. Hij verdiepte zich in dossiers, publiceerde bevindingen en bleef vragen stellen over de toedracht van de ramp en de rol van betrokken instanties.
Wie hem sprak, merkte dat deze strijd hem tekende. De ramp was niet alleen een tragedie voor de slachtoffers en hun nabestaanden, maar ook een gebeurtenis die zijn eigen leven voorgoed veranderde. Naar mijn stellige overtuiging was ook Rudi – ieder op zijn eigen manier – een slachtoffer van wat er die dag gebeurde. Het overkwam hem én het heeft hem blijvend getekend.
Kort na de ramp verliet ik Dè Bank en verloren wij elkaar uit het oog. Via LinkedIn kwamen wij recent weer met elkaar in contact. We spraken de wens uit elkaar te ontmoeten. Hij berichtte mij: “Zeer drukke agenda. Ik zal u berichten zodra er een mogelijkheid is. Hopelijk stelt u dit op prijs. Met vriendelijke groet, R.J. Bakker.”
Met zijn overlijden sluit zich een hoofdstuk dat voor velen beladen is en dat deel uitmaakt van het collectieve geheugen van Enschede en Twente. Rudi Bakker was een man met een groot rechtvaardigheidsgevoel: vasthoudend en overtuigd van zijn gelijk. Wie hem kende, kende ook zijn loyaliteit en zijn directe manier van communiceren.
Rudi Bakker zal blijven voortleven in de boeken die over de vuurwerkramp zijn geschreven. Ook in mijn eigen levensverhaal neemt hij een plaats in. Dankzij Rudi beleefden mijn vrouw en ik op onze huwelijksdag een prachtig vuurwerkspektakel. Graag had ik hem het eerherstel gegund, echter de tijd heeft hem ingehaald. Nu gaan mijn gedachten uit naar zijn naasten en naar allen die door de gebeurtenissen van 13 mei 2000 zijn geraakt.
Martin Paus
