Enige tijd geleden verwierf ik een schilderij van een boerenechtpaar, geschilderd door Fred ten Tusscher (1945–2023). Wat dit werk extra bijzonder maakt, is dat het ontstond toen de kunstenaar pas twintig jaar oud was. Ondanks zijn jeugdige leeftijd openbaart zich hierin al een opmerkelijk talent en een scherp oog voor mens en karakter. Vermoedelijk betreft het een echtpaar uit Almelo, de stad waar Ten Tusscher destijds woonde en werkte. Uiteraard zou ik graag meer te weten komen over de identiteit van deze geportretteerden.
Dit vroege schilderij vormt een veelbelovende aanzet tot een indrukwekkend kunstenaarschap, dat zich in de daaropvolgende decennia zou ontvouwen. Fred ten Tusscher creëerde een omvangrijk en veelzijdig oeuvre, waarvan een belangrijk deel is vastgelegd in het boek Een persoonlijk palet: Fred ten Tusscher.
In deze uitgave schetst kunstcriticus en recensent Wim van der Beek een boeiend beeld van een kunstenaar die met groot vakmanschap en een diepgevoelde betrokkenheid het leven, de mens en de natuur wist te verbeelden. Ten Tusscher liet zich leiden door intuïtie, maar combineerde die met een trefzekere techniek en een krachtige artistieke visie. Hij bewoog zich moeiteloos tussen stromingen als expressionisme en realisme en smeedde daaruit een geheel eigen, herkenbare beeldtaal.
Binnen zijn oeuvre keren drie centrale thema’s steeds terug: portretten, naakten en dieren.
Portretten
In zijn portretten wist Ten Tusscher meer vast te leggen dan alleen een uiterlijke gelijkenis. Met levendige kleuren, expressieve penseelstreken en een scherp gevoel voor karakter bracht hij emoties en persoonlijkheid tot leven. Geïnspireerd door onder anderen Kees van Dongen slaagde hij erin de innerlijke wereld van zijn modellen zichtbaar te maken.
Naakten
Zijn naakten getuigen van een diep respect voor de menselijke vorm. Ze tonen zowel kracht als kwetsbaarheid en worden gekenmerkt door een intense kleurwerking. Voor Ten Tusscher was het menselijk lichaam niet slechts een onderwerp, maar een expressief middel waarmee gevoelens van passie, schoonheid en vergankelijkheid zichtbaar werden gemaakt.
Dieren
In zijn dierenportretten, en met name in de indringende voorstellingen van koeien achter tralies, klinkt zijn maatschappelijke betrokkenheid door. Hun melancholische blik confronteert de toeschouwer met de spanning tussen mens en dier en roept vragen op over de gevolgen van de moderne landbouw. Deze werken zijn tegelijk ontroerend en kritisch.
Fred ten Tusscher schilderde het leven zoals hij het zag: vol beweging, emotie en kleur. Zijn werk is diepgeworteld in de rijke schildertraditie, maar bezit tegelijkertijd een eigentijdse zeggingskracht. Met zijn expressieve toets en zijn oprechte betrokkenheid bij zijn onderwerpen wist hij telkens opnieuw te raken, te ontroeren en aan het denken te zetten.
Zijn schilderijen zijn meer dan een weerspiegeling van de werkelijkheid; zij vormen een viering van het leven in al zijn facetten. De warmte, passie en toewijding die uit zijn werk spreken, getuigen van een kunstenaarschap dat gedurende zijn leven alleen maar aan diepgang won. Fred ten Tusscher liet een indrukwekkende nalatenschap na: beelden die blijven resoneren als een tijdloze ode aan de menselijke ervaring en de schoonheid van de natuur, vastgelegd in verf en doek.
Martin Paus