Anneke Schat - De weg van het Penseel op papier en linnen

Na een welkom door de voorzitter van Museum Lunteren volgde een inhoudelijke introductie door Rudolph G. Schat over de kunstenaar. Zijn betrokkenheid en waardering voor het werk van zijn vrouw gaven de toelichting extra diepgang en plaatsten het oeuvre in een bredere, persoonlijke context.

Bij gelegenheid van de expositie verscheen een bijzondere uitgave, samengesteld uit enkele hoofdstukken van het nog te verschijnen boek over de collectie edelsmeedkunst en werken op papier uit Anneke Schats Veluwse periode. Deze publicatie biedt een verdiepend perspectief en vormt een waardevolle aanvulling op de tentoonstelling.

Anneke Schat volgde haar opleiding aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam en begon in 1965 haar kunstenaarsloopbaan aan de Spiegelgracht. Al vroeg ontwikkelde zij een eigen visuele taal, gekenmerkt door experimentele vormen en een sterk gevoel voor beweging – een dynamiek die haar werk in zowel de edelsmeedkunst als op papier en linnen blijvend zou kenmerken.

Hoewel zij vooral bekend werd als edelsmid, richt deze tentoonstelling zich bewust op haar werken op papier en linnen. Krachtige penseelstreken, grote vlakken en een ogenschijnlijk eenvoudige vormentaal zorgen voor een intense en gelaagde beeldtaal. Veel werken lijken voortdurend in beweging, alsof zij zich tijdens het kijken blijven ontvouwen.

Een belangrijke inspiratiebron is haar studie Japanse kalligrafie aan de Nihon Shodo Bijutu Academie in Tokio. De invloed van de Shodo is onmiskenbaar: een trefzekere penseelvoering en het gebruik van het ‘vliegend wit’, waarbij leegte even betekenisvol is als de lijn zelf. Anneke omschreef dit proces als “karate met het penseel”: één geconcentreerd moment waarin adem, beweging en intentie samenvallen en blijvend worden vastgelegd.

Naast dit werk blijft Anneke Schat onlosmakelijk verbonden met de Gouden Televizier Ring, die zij vanaf 1975 ontwierp. In 2020 kwam zij tot het definitieve ontwerp dat nog steeds wordt uitgereikt: drie delen van een cirkel, waarvan één naar buiten spat — symbool voor de winnaar die zich onderscheidt en zichtbaar wordt.

Het werk van Anneke Schat is opgenomen in onder meer de Special Collections van het Rijksmuseum en werd internationaal tentoongesteld.

Met 'De weg van het Penseel' biedt Museum Lunteren een intieme blik op een minder bekend, maar essentieel deel van haar oeuvre. De expositie is te zien tot en met 27 juni 2026 en nodigt uit tot aandacht en verstilling - precies zoals Anneke Schat haar werk bedoeld heeft. 

Martin Paus