Uitgaan & Cultuur

Ontstaan koorzang in de H.H. Simon en Judas Kerk te Ootmarsum

OOTMARSUM - De speurtocht naar de ‘oprichtingsdatum’ van het huidige Gregoriaans Herenkoor of volgens het huishoudelijk reglement ‘het Kerkkoor St.Caecilia’ van de parochiekerk van de H.H. Simon en Judas te Ootmarsum heeft nog niet het gewenste resultaat mogen opleveren. Misschien gaat het Kerkkoor deze datum ook niet vinden. Jammer natuurlijk, want bij elk lustrum hadden ze dan een feestje kunnen vieren. 

Wie herkent deze jongemannen op deze foto? Laat het s.v.p. weten.

Koorzang

Koorzang heeft zijn oorsprong in religieuze vieringen en is ontleend aan het middeleeuws Latijnse chorus, dat op zijn beurt voorkomt uit het Oudgriekse khorós (een groep zangers of dansers die tijdens religieuze feesten en toneelstukken optrad; tevens de aanduiding van de plek waar dat gebeurde). De plek waar zij zich bevonden tijdens de mis was in het koorgedeelte van de kerk.

 

Gregoriaans

In Europa treffen we koorzang aan in de Vroegchristelijke (4e eeuw) liturgie. Een schola cantorum was een koor in de aller vroegste vorm toen er nog geen meerstemmige muziek bestond. Dit koor zong eenstemmige kerkmuziek (Gregoriaans) en bestond voornamelijk uit mannelijke geestelijken. Het gebruik van louter mannelijke stemmen is ontstaan in Rome, waar alleen mannen in de Sixtijnse Kapel mochten zingen. De jongens konden vroeger een centje bijverdienen en les krijgen op kosten van de Kerk.

 

Op de kerkvergadering in Mainz (813) werd bepaald dat leken (niet gewijde, pastorale medewerkers) hun zonen naar school moesten sturen en dat zij het ‘Credo’ en het ‘Pater noster’ zouden moeten kennen. Geestelijken van de parochiekerken hadden o.a. koorknapen nodig en die moesten toch op zijn minst kunnen lezen en zingen. Paus Leo IV stelde in 847 vast dat iedere parochie een ‘clericum scolaren’ moest hebben waar één geestelijke voor het Latijn moet worden aangesteld. In de negende eeuw ontwikkelde zich uit een eenstemmige muziek de tweestemmigheid en rond 1200 ontstaat de driestemmige koormuziek.

De Gregoriaanse muziek is de muziek die eigen is aan de Romeinse liturgie in de Katholieke Kerk. De term Gregoriaans (carmen gregorium) wordt sinds de 9e eeuw gebruikt om de kerkmuziek aan te duiden die een vast onderdeel is van de kerkelijke liturgie. De term Gregoriaans is een verwijzing naar paus en kerkvader Gregorius I de Grote (r. 590-604).

Oudste kerkje van Twente

Volgens aantekeningen van priester Philippus Rovenius (1607-1651), zijn moeder was een Winhof, staat de oudste kerk van Twente in Ootmarsum. Waar weten we niet, maar bisschop Radboud stierf in 917 in een klein bedehuis te Ootmarsum.

Dat er een oud kerkje stond, op de plaats van de huidige kerk, mogen we met grote waarschijnlijkheid aannemen omdat Karel de Grote (747-841) had voorgeschreven dat mensen bij de kerk moesten worden begraven. In de verre omgeving van Ootmarsum is er geen christelijke begraafplaats uit die tijd te vinden en bij de restauratie van de huidige kerk (1969-1973) werden bij opgravingen boomkistgraven gevonden die in de 8ste eeuw werden gebruikt.

Koorzang in Ootmarsum

Het kerspel (kerkelijk ambtsgebied) van Ootmarsum was vroeger veel groter dan het huidige. In 1236 mocht het dorp Almelo min of meer zelfstandig worden en een eigen kapel oprichten zo verklaarde Bisschop Otto III, maar de inwoners van Almelo moesten jaarlijks wel miskoren leveren aan de parochiekerk in Ootmarsum.

In 1444 gaf pastoor Wijnandus van Twicloe toestemming om in het gasthuis (toen een opvang van van landlopers tot pelgrims) een kapel in te richten en enige missen te doen zingen en vieren.

In het notulenboek van de parochie Ootmarsum vinden we op 11 maart 1862 de volgende notitie ”een verzoek van zangers om zijvleugels voor het zangkoor voorlopig uit te stellen. Prioriteit heeft de dak reparatie”. In hetzelfde boek maar dan op 27 februari 1867 deze hilarische notities: “afgekeurde zangers niet meer toelaten” en verder “het is de nieuwe zangers verboden sterke drank te gebruiken voor en na de oefeningen”. Dus alleen nieuwe zangers, haha.

In 2013 kreeg het Kerkkoor van de Vereniging Heemkunde Ootmarsum bijgaande foto. Deze foto uit 1927 komt van mevrouw Wolkorte-Veldboer en heeft te maken met een jaarlijks uitstapje van het herenkoor.

Wie herkent deze jongemannen op deze foto? Laat het s.v.p. weten.

Een ‘oprichtingsdatum’ zal hoogstwaarschijnlijk niet gevonden worden, aangezien er altijd (Gregoriaanse) koorzang is geweest in de katholieke kerk.

Het Gregoriaans Herenkoor moet aannemen dat ze zijn ontstaan uit een eeuwenlange traditie. Een traditie die ze met passie voor het Gregoriaans willen voortzetten.

Een traditie die prima past in de visie die ze als herenkoor in juli 2020 hebben geformuleerd: “Het Herenkoor Ootmarsum wil een kwalitatief goed en gezellige Gregoriaans koor zijn met een grote verbondenheid met de H.H. Simon en Judas Kerk in Ootmarsum”.