Uitgaan & Cultuur

Geniet van de ‘oale roop’ van de Mirrewinterhoornbloazers

OLDENZAAL - In deze donkere dagen hoor je in de verte soms ineens het warme geluid van de midwinterhoorn. Ook in de stad blazen ze nog een paar keer hoog van de (Plechelmus)toren. Hoe is dit prachtige Twentse gebruik eigenlijk ontstaan? 

Naar de oorsprong van het blazen op de midwinterhoorn kan men alleen maar gissen. Zo’n 2000 jaar geleden deed men het waarschijnlijk vooral om boze geesten te verdrijven. Maar toen het katholieke geloof zich inbedde in ons land, besloot Paus Gregorius (540 – 604 n. C.) dat onschuldige volksgebruiken best konden blijven bestaan.

De houten hoorns zoals die nu nog gebruikt worden, duiken hier in de omgeving voor het eerst in de zeventiende eeuw op. Toen bliezen de boeren er vooral op om elkaar te waarschuwen wanneer de drost eraan kwam. Die probeerde hier katholieken te betrappen op het bijwonen van verboden misvieringen, want het protestantisme was toen nog de staatsgodsdienst. Ook in smokkelgebieden en oorlogstijd werd de hoorn voor dit doeleinde gebruikt.

In de negentiende eeuw kreeg de Midwinterhoorn voor het eerst de functie om vanaf de eerste adventzondag tot driekoningen de geboorte van Christus aan te kondigen. Volgens die traditie wordt hij nog steeds in deze periode gebruikt. In de jaren veertig was de Midwinterhoorn niet meer zo vaak te horen. Dat heeft misschien ook met de Tweede Wereldoorlog te maken. Er werd toen vooral op blikken hoorns geblazen omdat die makkelijker te vervaardigen waren. Tijdens de oorlog gebruikten de boeren de hoorn vooral weer als signaal om bij onraad andere mensen te waarschuwen, want in die tijd zaten er op het Twentse platteland behoorlijk wat mensen ondergedoken.

Voor Toon Borghuis, de bekende Oldenzaals musicus en volkskundige, waren de blikken hoorns een doorn in het oog. Hij wilde de traditie van de houten Midwinterhoorns weer in ere herstellen en organiseerde met een groepje mannen het jaarlijkse demonstratieblazen op de houten hoorn. De hoorn werd dus letterlijk en figuurlijk nieuw leven ingeblazen.

Het blazen op de hoorn is nog niet zo makkelijk. De tonen uit de Midwinterhoorn zijn natuurtonen. Een redelijk geoefende blazer kan vier tonen halen. En dat is precies genoeg om de ‘Oale Roop’ (oude roep) ten gehore te brengen; je herkent de melodie wel als je hem hoort.

In Oldenzaal is de Stichting Mirrewinterhoornbloazers nog altijd actief, die nu zo’n vijftig blazende donateurs telt in de leeftijd van 7 tot 85 jaar. Hier kan je ook een cursus volgen om je eigen midwinterhoorn te maken. Hoe leuk is dat!

Op vrijdag 31 december zijn de blazers van Stichting Mirrewinterhoornbloazers vanaf de Plechelmustoren te horen van 14.00 uur tot 16.00 uur. Ze zijn dan ook in de binnenstad te vinden en ze maken daarna een ronde langs de verzorgingshuizen in Oldenzaal. 

Foto’s: Robert Brinker
Afbeelding olde roep: www.midwinterhoornblazer.nl