Algemeen

‘Molukse geschiedenis moet blijvend verteld worden’

ALMELO - De eerste Molukse ex KNIL-militairen (Koninklijk Nederland Indisch Leger) kwamen op 21 maart van dit jaar, maar dan zeventig jaar geleden, met hun gezinnen naar Nederland op last van de Nederlandse regering. De stichting ‘70 jaar Molukkers in Overijssel’ bereidt tal van activiteiten voor om hierbij stil te staan. “Als enige provincie hebben we dit kunnen bewerkstelligen”, geeft voorzitter Paul Salakory aan.

Van links naar rechts: Wim Latupeirissa (penningmeester), Ditta op den Dries (secretaris), Hans van Overbeeke (bestuursadviseur) en Paul Salakory (voorzitter). Foto: Rikkert Harink

In de maanden maart tot en met juni van het jaar 1951 voeren er twaalf schepen met 12.500 Molukse ex KNIL-militairen met hun gezinnen de havens van Amsterdam en Rotterdam binnen. Op een van die boten zaten de ouders van Paul Salakory, zijn moeder hoogzwanger van Paul. Ze kwamen in mei aan in Amsterdam en gingen met de bus naar Amersfoort. Na allerlei onderzoeken zijn ze met de bus doorgereisd naar kamp Vossenbosch, buiten Wierden. “In juli werd ik geboren.”

Koffer in de gang

De Molukse ex KNIL-militairen zouden een half jaar blijven en dan weer naar huis terugkeren. Dat beloofde de Nederlandse regering. Met hun koffers vol dierbare bezittingen werden ze ondergebracht in kampen, ook in Overijssel. Maar de terugkeer werd, tot groot verdriet van de eerste generatie, nooit aanvaard. Inmiddels groeit de vierde generatie Molukkers in Nederland op. Een van de kisten van vader staat nog steeds bij Paul in de hal. “In Vossenbosch had ieder huisgezin een aantal koffers klaarstaan met kleding die ze hadden meegenomen.

Vaak ook met de bijbel en zangboekjes erin die ze hadden meegenomen. Toen ze naar diverse huizen gingen, gingen de koffers en kisten mee”, weet Paul. “Die bleven op de gang of in woonkamer staan, als symbool. De meesten van onze tweede generatie hebben nog steeds een koffer in huis staan, als emotioneel symbool. Het herinnert mij eraan hoe mijn ouders hier naartoe zijn gegaan. Het verdriet kan je niet wegnemen, onze ouders zijn achtergebleven in een vreemd land. Begraven onder een eikenboom in plaats van een palmboom.” Eerste kleurlingen Ook Paul is grootgebracht met het idee dat ze terug zouden keren. De Molukse cultuur werd de tweede generatie met de paplepel ingegoten. Vooral het respect naar ouderen toe staat hoog in het vaandel. “Als ik iemand niet ken van Molukse afkomst, zeg ik altijd ‘dag oom’ of ‘dag tante’, ook al zijn we geen familie.” En er werd grote waarde gehecht aan school. Al heeft Paul daar ook minder fijne herinneringen aan. “Ik ging van zesde klas naar de middelbare school. We kwamen met een groep aan en er kwam een Hollandse jongen naar me toe. Die streek met een vinger over mijn hand heen en zei ‘hij blijft bruin’. Dat heeft mij aan het denken gezet. ‘Zijn wij hier vreemd?’ Wij waren natuurlijk de eerste gekleurde mensen hier. Het was begin jaren ’60, een hele andere beleving dan nu. Nu is Nederland een echt multi culti land.” Activiteiten De stichting ‘70 jaar Molukkers in Overijssel’ wil met respect stilstaan bij deze (pijnlijke) geschiedenis van Molukkers in Overijssel. “Het is een stuk koloniale geschiedenis dat blijvend verteld moet worden, ook aan nieuwe generaties.” Paul Salakory (voorzitter), Ditta op den Dries (secretaris), Wim Latupeirissa (penningmeester) en Hans van Overbeeke (bestuursadviseur) bereiden tal van activiteiten voor. “We willen onze geschiedenis gaan vertellen op diverse basisscholen, zodat de geschiedenis van ons in leven blijft. Dit project heet ‘Van A tot Z: van Almelo tot Zwolle’.” Tevens is de stichting bezig een plek te krijgen in het Memory Museum in Nijverdal en met het samenstellen van een reizende tentoonstelling vol verhalen, foto’s en filmmateriaal.

Boek vol geschiedenis

Er komt een boek waarin de historie van de zeven Molukse wijken in Overijssel worden geschetst. Het gaat om wijken in Almelo, Wierden, Rijssen, Nijverdal, Deventer, Zwolle en Staphorst. Molukkers van de tweede en derde generatie vertellen hierin hun persoonlijke verhaal. Ze vertellen over hun ouders, de Molukse cultuur, hun integratie in Nederland en de pijn van hun geschiedenis, die nog altijd wordt gevoeld. Het boek wordt gepresenteerd op zaterdag 4 september, tijdens een provinciale herdenkingsdag die wordt gehouden in Nijverdal. De stichting heeft tevens een Facebookpagina geopend: ‘70 jaar Molukkers in Overijssel’. Driedelige serie op NPO Bij MAX op NPO 2 wordt vanaf dinsdag 23 maart de driedelige serie Verleden tijd uitgezonden. Programmamaker Nira Kakerissa gaat hier op zoek naar het verhaal dat haar grootouders nooit hebben verteld. Voor haar zoektocht bezoekt Nira verschillende plekken die een rol hebben gespeeld in haar familiegeschiedenis, zoals de aankomstplek in Rotterdam en kamp Schattenberg. Daar gaat ze in gesprek met verschillende generaties die de puzzelstukjes van het verhaal compleet kunnen maken. De afleveringen zijn te zien op dinsdag 23 maart, 30 maart en 6 april om 18.20 uur.