Algemeen

Mantelzorger Gerda Wessels mede door corona met vervroegd pensioen

ALMELO – Consulent Gerda Wessels (64) was twintig jaar het gezicht van Mantelzorg Almelo. Ze is vervroegd met pensioen gegaan mede n door alle beperkingen die de coronapandemie met zich meebrachten en de aanpassingen die dit vergde in haar persoonlijk leven. Zo midden in de lockdown zat een afscheidsfeest er niet in, al is er door collega’s nog wel een poging gedaan om haar te verrassen.

Het woord ‘mantelzorg’ werd twintig jaar geleden nauwelijks gebruikt. “Het zorgen voor vader, moeder of kind hoorde er gewoon bij”, geeft Gerda aan. In 2006 begon ze als mantelzorgconsulent GGZ bij de voorloper Mantelzorg Almelo, SIZ Twente. Als eerste stelde ze een plan van aanpak op en organiseerde een themabijeenkomst ‘De schaamte voorbij’ voor mantelzorgers GGZ. Gerda regelde een verhalenverteller en een professor die veel onderzoek had gedaan naar schaamte. “Ik zie dat nog altijd als een hoogtepunt. We hoopten op vijftig bezoekers, maar de stoelen waren die avond niet aan te slepen. Er kwamen 85 mensen en het werd een heel bijzondere bijeenkomst, omdat het verhaal van de professor niet alleen ging over (onderzoek) cijfers, maar ook over zijn eigen ervaring met schaamte.” 

 

Zwaar belast

Gerda Wessels werd in Twente de vraagbaak voor mantelzorgers die te maken hadden met GGZ-problematiek. Maar in die twintig jaar is het beeld van de mantelzorger nog amper gewijzigd. “Er heerst nog altijd een taboe. Bovendien vinden veel mantelzorgers nog steeds dat het niet om hen draait, maar om de zieke die hulp nodig heeft. Ze vinden dat ze zichzelf maar moeten aanpassen. Met name de iets oudere mantelzorgers voelen dat zo. We zien nog steeds dat veel mantelzorgers pas aan de bel trekken als ze echt overbelast zijn en door de hoeven dreigen te zakken.”

Daarom het advies van Gerda aan mantelzorgers: wacht niet te lang om aan de bel te trekken. “Wacht niet tot het uit de hand loopt. Mantelzorgers kunnen met vragen al terecht. We leren mantelzorgers om in hun eigen kracht te staan en waar nodig grenzen aan te geven. Zo blijft de zorg hanteerbaar en kun je het volhouden.”

 

Netwerk

In de loop der jaren is door de wijziging in ons zorgstelsel steeds meer zorg bij familie en het directe netwerk komen te liggen. Vaak wordt die zorgvraag goed opgevangen. “Mantelzorgers zijn geen vrijwilligers”, benadrukt Gerda. “Ze nemen zorgtaken ‘vanzelfsprekend’ op zich omdat er een sterke band is. Het is van belang dat zij zichzelf niet vergeten. Het gevaar bestaat namelijk dat mantelzorgers bij het zorgen voor een ander, over eigen grenzen heen gaan.”

 

Het is fijn dat je een beroep kan doen op je netwerk, maar in twee van de tien gevallen lukt dat niet. Familie woont dan niet in de buurt en er zijn bijvoorbeeld geen buren die kunnen of willen helpen. “Dat leidt soms tot schrijnende situaties.”

Inmiddels staan er vijfhonderd gezinnen ingeschreven bij Mantelzorg Almelo. En dat is volgens Gerda slechts een klein deel, want een op de drie mensen is mantelzorger. Cursussen of andere vormen van ondersteuning zijn ook niet altijd nodig, is de ervaring van Gerda Wessels. Contact met lotgenoten kan verlichting bieden. “Een gesprek is soms al voldoende om je hart te luchten. Soms helpt het als wij een gesprek hebben met de zorgvrager, waarin we duidelijk maken dat niet alles mogelijk is. Dat mantelzorgers ook tijd voor zichzelf nodig hebben.”

 

Lotgenoten

Bij Mantelzorg Almelo leveren vier medewerkers en zo’n tachtig vrijwilligers ondersteuning aan mantelzorgers. De mantelzorgers wordt cursussen aangeboden, ze worden geholpen met boodschappen of met vervoer naar het ziekenhuis. En om de gedachten te verzetten worden er af en toe leuke activiteiten gehouden. Daarbij worden de jonge mantelzorgers, kinderen en jongeren met een langdurig ziek of gehandicapt gezinslid, niet over het hoofd gezien. “Lotgenotencontact kan ook helpend zijn. Door een luisterend oor, tips en steun te bieden, voelen mantelzorgers zich al gezien, gehoord en erkend.”

 

Afscheid

Gerda trok dinsdag voor de laatste keer de deur van het kantoor in MC De Kolk achter zich dicht. Al in de aanloop naar haar laatste werkdag werd Gerda bedolven onder hartverwarmende mailtjes van cliënten, vrijwilligers en relaties. Ze had ze graag de handen nog even geschud, maar de coronapandemie maakte dat volstrekt onmogelijk.

Een zeer gegund afscheidsfeestje zat er door de lockdown niet in, maar collega’s verzorgden wel een origineel ‘uitzwaaimoment’ in delen. Eerst was er een bloemenhulde met cadeaus ‘coronaproof’ onder Gerda’s eigen carport en aansluitend een digitaal eerbetoon met collega’s. Ze waardeerde het zeer. Gerda zelf had haar collega’s daags voor haar vertrek al verrast met een heel leuke attentie: iedereen kreeg een handgeschreven kaart bij een doosje chocolade: ‘Geen knuffels, dan maar truffels’.

 

Door het coronajaar heeft ze bewust gekozen om ruim een half jaar eerder met pensioen te gaan. Zo brengt ze haar eigen lessen in de praktijk. “Ik gun mezelf ook dingen en ik ga ook ongetwijfeld dingen tegenkomen die moeilijk en lastig zijn. Maar dan doe ik een pas op de plaats om te bezien: hoe ga ik hier mee om? In de wetenschap dat ik altijd de rust in mezelf terug kan vinden.”

 

Foto: Gerda Wessels vertrok niet geheel met stille trom bij Mantelzorg Almelo. Voor haar was er een bloemenhulde met cadeaus ‘coronaproof’ onder Gerda’s eigen carport.