Algemeen

Lezing in Parkgebouw over de grootste bankoverval aller tijden

RIJSSEN - In het Parkgebouw in Rijssen vindt op maandag 9 mei een lezing plaats van Frank Krake, de schrijver van het boek 'De grootste bankoverval aller tijden'. De lezing begint om 20.00 uur en kost 7,50 euro. Het boek is onder meer te koop bij The Read Shop Express in Rijssen.

Jan en Willem Meenks uit Rijssen spelen de hoofdrol in en boek over de grootste bankoverval aller tijden. De een was veertien jaar lang naaste collega van commandant Derk Smoes en belandde in een Duits werkkamp. De ander bestuurde de vrachtwagen en moest zijn deelname met zijn leven bekopen. De gebroeders Meenks kregen de volle laag van de nazi's na deze bankoverval.

Verzetsvrienden

Nederland zucht al vier jaar onder de Duitse bezetting, als een groep vastberaden verzetsvrienden de wapens opneemt. De tijd van onzichtbaar en klein verzet is voorbij. Ze deinzen nergens voor terug, plegen overvallen, blazen verschillende spoorlijnen op rond Nijverdal en bevrijden twee maten uit het Huis van Bewaring.De leider daarvan is Derk Smoes, een ondergedoken bankmedewerker en gezocht door de nazi’s. Zijn rechterhand is de ondergedoken Rotterdamse politieman Douwe Mik. Na de hete verzetszomer van 1944 krijgen ze een gouden tip. In de kluizen van twee banken in het oosten van het land ligt meer dan 200 miljoen gulden. Cash.

Euforie

Na toestemming uit Londen slaan ze toe. De kisten vol buitgemaakte bankbiljetten verdwijnen veilig in een hooiberg. Zelfs Winston Churchill wordt op de hoogte gebracht van wat de grootste bankoverval ter wereld blijkt te zijn. De euforie is groot, maar niet overal. De Duitsers zijn beschaamd en woedend tegelijk. Ze zetten alles op alles om het geld terug te krijgen en de daders te pakken. Een beruchte oud-Gestapo officier van de Sicherheitsdienst krijgt de leiding over het onderzoek. De jacht is begonnen…

Verbazing over geldbedrag

''Het verhaal over de bankroof is legendarisch, het werd in mijn jeugd al door mijn vader verteld'', zegt auteur en onderzoeker Frank Krake. ''Pa was 8 jaar toen de overval plaatsvond en woonde niet ver van de bank. Zoiets vergeet je niet en hij vertelde het door. Maar ik heb gemerkt dat het voor het grote publiek buiten Twente volkomen onbekend is. Als ik elders in het land vertel dat in het verzet 1944 een astronomisch groot bedrag onder de neus van de Duitsers roofde, staan ze je vreemd aan te kijken. Naar huidig geld omgerekend is die buit van 46,1 miljoen gulden maar liefst 300 miljoen euro waard. Dan is de verbazing compleet hoor.''

Vijf jaar geleden is Krake begonnen met onderzoek naar wat er werkelijk is gebeurd. ''Ik heb de nog in leven zijnde ooggetuigen gesproken en ook familie van betrokkenen, en heb gigantisch veel archiefonderzoek gedaan. Ik vond niet alleen in Nederland maar ook in Duitsland, Israël, Engeland en zelfs in Amerika een schat aan informatie in archieven.''

Geheime archieven

Krake vertelt over zijn onderzoek: ''Een belangrijke datum voor mij was 1 januari 2021, toen een heleboel geheime archieven na 75 jaar eindelijk vrijgegeven werden. Ik had al heel wat nieuwe feiten ontdekt, daar kwamen nu nog meer echte scoops bij. Wat we bijvoorbeeld nog niet wisten was hoeveel indruk de roof bij de geallieerden maakte. Niet alleen het koningshuis en de regering in ballingschap werden direct op de hoogte gebracht. Ik vond na jaren zoeken zelfs documenten met het kopje Top Secret, die bevestigden dat zelfs de Engelse Prime Minister Winston Churchill over de geslaagde overval werd geïnformeerd door zijn staf. Bijna geen enkele andere verzetsactie heeft zoveel indruk gemaakt als deze bankoverval.''

Jan Meenks werkte volop mee in de illegaliteit tijdens de oorlog. ''Ik heb geprobeerd de periode voorafgaand aan de bankoverval te ontleden. Wie waren deze mannen, wat voor een leven leiden ze voordat ze de bank overvielen? Met wie werkten ze samen? En hoe verging het ze nadat er arrestaties volgden.''

Knokploeg

Uit onderzoek voor het boek ‘de grootste bankoverval aller tijden’ blijkt dat Jan Meenks liefst veertien jaar lang de naaste collega was van de commandant van de knokploeg Almelo, Derk Smoes. Op hun vijftiende traden ze samen in dienst bij de Twentsche Bank en dertien jaar later verkasten ze gelijktijdig naar het agentschap van De Nederlandsche Bank, 500 meter verderop aan de Wierdensestraat. Zo hoefden ze niet in de verplichte Arbeitseinsatz. Bij de DNB hielp Jan mee met het verduisteren van een pistool waarmee Derk een overval op het Huis van Bewaring wilde plegen. Maar het werd ontdekt. Beide broers gaan op transport.

Complot

Nadat de nazi’s de overval hebben opgelost is het hen duidelijk dat Jan Meenks in het complot moet zitten. Zijn broer reed immers op de vrachtwagen. Maar bewijzen kunnen ze het niet. Daarom moet Jan naar een werkkamp in Duitsland. Zo belandt hij in Gogh. Maar na een bombardement weet hij te ontsnappen en hij overleeft de oorlog.Minder goed vergaat het zijn jongere broer Willem. Die wordt opgepakt bij Frielink in Harbrinkhoek tijdens een huiszoeking en belandt in de gevangenis van de Sicherheitsdienst in Doetinchem. Van daaruit gaat hij op transport naar concentratiekamp Neuengamme, bij Hamburg.

''Maar ze staan eerst nog een dag stil op het station van Almelo,'' vertelt Krake. ''Daar gooit Willem nog een laatste briefje uit de trein. Hij heeft goede moed. Het blijkt zijn laatste levensteken te zijn. Het briefje is bewaard door de familie en toen ik het onder ogen kreeg moest ik wel even slikken. Samen met nog een vijftal gevonden briefjes maken ze het boek compleet. Alle geheimen zijn nu ontrafeld'', zo besluit de auteur zijn toelichting.

Meevoelen

Nadat hij zoveel mogelijk feiten boven water had gekregen, verwerkte Krake die tot een spannend verhaal: ‘'Ik wilde geen droge opsomming. Je moet echt meevoelen met de jongens die de kraak zetten. Gewone jongens waren dat, die maar één doel voor ogen hadden: Nederland moest vrij. Daarvoor zetten ze alles op het spel. Maar ze leefden ook een gewoon leven. En ja, daar kwam ook liefde in voor, tussen een verzetsman en een koerierster.''

 

Uw reactie