Algemeen

Hamroick Weleveld’s verholen erfgoed

Door Peter van der Molen

 

Toen aannemer Henk Heijnen in 1973 in de oude Helenakerk in Aalten een oude grafkelder blootlegde, kon hij niet voorzien dat daaruit voortvloeiend morgen tegenover die kerk het museum Het Helenahuis zou worden geopend. Nog minder te voorzien was het feit dat Thaddeus van Eijck uit Bredevoort de historie achter die vondst in een 130 pagina’s rijk geïllustreerd boek zou bijeenbrengen onder de titel: ‘Verholen erfgoed in beeld’.

“De vondst van de grafkelder, de initialen op de muren en de drie overledenen die er zijn bijgezet hebben mijn interesse in de geschiedenis rondom de oude Helenakerk gewekt. Ik heb toen besloten om in vervolg op een film die ik al over dat onderwerp had gemaakt, een boek te schrijven”, legt Van Eijck uit.

Met name de aanwezigheid van drie lijkkisten onder het koor met daarin stoffelijke resten baarden het nodige opzien, vooral doordat de initialen op de wanden van de grafkelder duidelijk maakten om wie het ging. Speciale aandacht ging daarbij uit naar IHW, want dat blijken de initialen te zijn van Joost Hambroick Weleveld waarmee het landgoed ten noordoosten van Zenderen in beeld komt.

De vondst in de oude Helenakerk wekt de belangstelling van Thaddeus van Eijk die al in een eerder stadium verscholen erfgoed op film heeft vastgelegd.

“De vondst heeft mijn interesse in de geschiedenis rondom de kerk aangewakkerd en mij doen besluiten om een boek te schrijven als vervolg op de film”, legt Van Eijck uit.

Het resultaat is een 130 pagina’s tellend rijk geïllustreerd boek -’Verholen erfgoed in Beeld’- dat opvalt door het feit dat veel van de 800 jaar oude historie in de Ik – vorm wordt geschreven. De kerk die als Ik – figuur de lezer door de historie voert.

Bij zijn onderzoek stuit Van Eijck op het feit dat baron Lambert Joost von Hambroick en zijn vrouw baronesse Mechteld Ana Bentinck van Diepenheim in nauwe relatie staan tot de Helenakerk. Zij hebben in 1706 zelfs twee zilveren avondmaalsbekers aan de kerk geschonken.

Het mag opmerkelijk schijnen dat de naam Hambroick in de Achterhoek opduikt, maar de reformatie had voor flinke verschuivingen in het kerkelijk landschap gezorgd. Oost-Twente bleef de Roomse kerk trouw en andersdenkenden moesten snel hun heil elders zoeken. Ook de Hambroick’s en de Welevelds. De Achterhoek en het gebied over de grens bleek een veilig toevluchtsoord. De naam Hambroick is overigens in de straatnaamgeving van Oud – Borne bewaard gebleven.

De Welevelds bewoonden een van de oudste havezathe’s van Twente gelegen op het snijpunt van de Bornsebeek en de oost – west verbindingsroute.

Overigens kwam Weleveld via verkoop op een gegeven moment in bezit van de adellijke familie Schele, maar naderhand werd het landgoed toch weer bezit van de Weleveld’s. Lambert Joost kon aantonen dat zijn moeder een Weleveld was – Maria Judith – en kreeg daardoor in 1719 de voorkeur bij de verkoop. Zelf was Lambert Joost in 1703 in Diepenheim gehuwd met Machteld Anna Bentinck.

Het is slechts een van de puzzelstukjes die Van Eijck legt in de historie rond Weleveld. Eerder al heeft Henk Woolderink in zijn boek ‘De Hof te Borne 1206 – 2006’ een groot aantal puzzelstukjes aangedragen, terwijl historicus Dick Schluter in zijn boek ‘Gott betert desen tidt’ andere elementen aandraagt die bijdragen aan een beeld van het voormalige landgoed en haar bewoners.

Met ‘Verholen erfgoed in Beeld’ voegt Thaddeus van Eijck weer een extra dimensie toe aan die bewogen geschiedenis. Het boek is te bestellen via de website www.helenahuis.nl